محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )

1219

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )

و مثال اين دو معنى خواجه آصفى نيز در يك بيت گفته چون بغايت خوب گفته مرقوم مىشود كه : بيت فروخت رطل گران را بعالمى زاهد * كه صد هزار بلا بر گران فروش رسد مثال معنى سوم [ 1 ] شيخ سعدى گويد : [ بيت ] « 1 » گر گرانى به پيش شمع آيد * خيزش اندر ميان جمع بكش ور شكر خنده‌ايست شيرين لب * آستينش بگير و شمع بكش * گرازان - يعنى خرامان و جلوه‌كنان . و جمع گراز [ 2 ] . مثالش فردوسى بهر دو معنى گويد : بيت گرازان گرازان نه آگاه ازين * كه بيژن نهادست بر بور زين گزارشن - [ بضم گاف ] همان گزارش مرقوم . مثال معنى اول [ 3 ] زراتشت بهرام گويد : شعر چو بشنيد دغدو گزارشن خواب * سوى خانه بگرفت رفتن شتاب گلزريون - دو معنى دارد در فرهنگ اول شهريست كه در آن طرف چاچ واقعست . مثالش فردوسى گويد : شعر « 2 » سپهدار با لشكر و گنج و تاج * بگلزريون زانسوى شهر چاج « 3 » و نام روديست كه به آن شهر منسوبست مثال اين معنى هم او [ 4 ] فرمايد : بيت بدى نام آن رود گلزريون « 4 » * كه بد در بهاران چو درياى خون گلنگبين - [ بضم ] نام تركيبى چون گل قند اما « 5 » گلقند ممزوج از گل و قندست و گلنگبين از گل و عسل . مثال ابو منصور عمارة بن محمد مروزى گويد : بيت گر بر كران دجله كسى نام او برد * آب انگبين ناب شود ، گل گلنگبين

--> ( 1 ) - تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه دارد . ( 2 ) - كلمه از « ن » است . ( 3 ) - « س » : تاج . ( 4 ) - « س » : گلزيون . ( 5 ) - « س » : اما چون . ( 1 ) برهان معنى اخير را ندارد و بضم اول گويد معنى گندم و جو درو كرده كه با خوشه باشد دارد . ( 2 ) يعنى : خوك نر . ( 3 ) يعنى : معنى تعبير خواب . ( 4 ) يعنى : فردوسى .